Home





Welkom bij het Bomencharter


'omdat de kracht van een bos groter is dan de kracht van een boom'


Veelgestelde vragen bij het Bomencharter


Waarom bomen planten ?


Bomen zijn fantastische wezens die CO2 uit de atmosfeer halen. De koolstof (C) nemen ze op  en de zuurstof (O2) pompen ze in de lucht zodat wij gezonde (bos)lucht kunnen inademen. Bomen vormen dus een aangename en efficiënte manier om de klimaatopwarming onder controle te houden. Maar bomen zijn zoveel meer, ze  beschermen ons ook tegen de gevolgen van klimaatopwarming (droogte, hitte, overstromingen). Bomen verbeteren de luchtkwaliteit (ze halen fijn stof uit de lucht) en ze vormen een geluidsbuffer, ze zijn bovendien goed voor de biodiversiteit. Bomen produceren lekker en vers fruit en voedzame noten, ze zijn goed voor onze gezondheid en bevorderen ons geluksgevoel. Uiteraard zijn er ook bomen nodig voor de constructie van huizen, de productie van meubelen edm.


Welke bomen worden meegenomen in de telling ?


Alle bomen die geplant worden op het grondgebied van de gemeente/stad worden meegenomen in de telling, ook de bomen die geplant worden als bosplantsoen. De bomen kunnen geplant worden door het lokaal bestuur, door andere instanties (bv. Natuurpunt, ANB, BOS+, het Centrum voor Botanische Verrijking, VLM, Watergroep, bedrijven, scholen,....) en/of door burgers.


Wat is een boom ?


Struiken worden niet meegeteld maar soms is de grens tussen een struik en een boom dun. Bij twijfel leggen we uw vraag voor aan onze bomenexpert. Wat verder op deze website vindt u een algemene leidraad van wat wel/niet als een boom beschouwd wordt.


Hoe kan ik als lokaal bestuur meer bomen bekomen én een correct streefdoel bepalen voor het aantal bomen dat geplant zal worden in de periode 2019-2024 ?


1. In eerste instantie kan je onderzoeken welke mogelijkheden je als gemeente/stad zelf hebt om bomen te planten.

Klassiekers zijn de aanleg van een geboortebos of een klimaatbos. 


Maak een raming van het aantal bomen dat de gemeente/stad zelf kan planten. Hou er rekening mee dat de telling aanvangt op 1/1/2019.


2. Vervolgens kan je bij alle andere instanties (bv. Natuurpunt, ANB, BOS+, de Vlaamse Bosgroepen, het Centrum voor Botanische Verrijking, VLM, Watergroep, bedrijven, scholen en ouderraden....) nagaan welke mogelijkheden zij zien om bomen te planten.


Vraag een raming van het aantal bomen dat de andere instanties zullen planten. Hou er rekening mee dat de telling aanvangt op 1/1/2019.


3. Tot slot kan je als gemeente of stad proberen de burgers te verleiden om bomen te planten. Door bv. deel te nemen aan de samenaankopen van de regionale landschappen kan je er voor zorgen dat inwoners (meer) bomen planten.


Je kan mensen verleiden om bomen te planten via gerichte communicatiecampagnes en/of door als gemeentebestuur het goede voorbeeld te geven. Een Burgemeester of Schepen die een boom plant in de eigen tuin of het College van Burgemeester en Schepenen die samen een klimaatboom planten : woorden wekken, voorbeelden trekken....


Maak zelf een raming van het aantal bomen dat de burgers zullen planten. Hou er rekening mee dat de telling aanvangt op 1/1/2019.


4. Het streefdoel wordt bepaald door de drie ramingen op te tellen (lokaal bestuur, andere instanties, burgers).


Als het echt niet lukt om een concreet streefdoel te bepalen,

bv. er wordt gestreefd naar 2.500 bijkomende bomen in de periode 2019-2024;

dan kan je ook een streefvork opnemen in het Bomencharter,

bv. er wordt gestreefd naar 500 tot 3.000 bijkomende bomen;

of je kan een algemene formulering kiezen,

bv. er wordt gestreefd naar zo veel mogelijk bijkomende bomen.


Hoe kan ik als lokaal bestuur het aantal geplante bomen tellen ?


Als er een samenaankoop van de regionale landschappen georganiseerd wordt, dan kan je het aantal bestelde bomen opvragen.

Je kan als gemeente of stad ook een centraal meldpunt voorzien waar burgers kunnen melden dat ze een boom planten.


Het is niet noodzakelijk om alle geplante bomen (van alle burgers) te tellen, het is wel opportuun een zicht te hebben op het aantal bomen dat geplant wordt in het kader van grote bebossingsprojecten die door het lokale bestuur zelf of door de andere instanties (zie hoger) gerealiseerd worden. Een goed contact met de andere instanties vormt een troef om informatie m.b.t. het geplante aantal bomen te bekomen.


Op welke manier wordt het aantal geplante bomen weergegeven ?


Het aantal geplante bomen (+ gedetailleerde info : waar en wanneer werden de bomen geplant, wie was betrokken bij het project, een korte beschrijving van het project) dient u door te geven via soswelzijn@yahoo.com. De bomenteller op de website wordt continu bijgewerkt (zie onder).


Vragen staat vrij ...


Voor praktische ondersteuning en met al je vragen kan je steeds terecht bij soswelzijn@yahoo.com.




Ben jij er helemaal klaar voor ?


Welkom bij het Bomencharter !


Lees de inhoud van het Bomencharter en kies de formulering en het streefdoel dat bij uw gemeente/stad past.

Laat het ingevulde Bomencharter vervolgens ondertekenen door de Burgemeester of de bevoegde Schepen en stuur dit document naar soswelzijn@yahoo.com.

Uw gemeente/stad wordt vervolgens vermeld op de website. Eén keer per jaar (telkens in januari) ontvangt u een mail waarin gevraagd wordt het aantal geplante bomen van het afgelopen jaar door te geven.


Partners kunnen het Bomencharter eveneens vervolledigen, ondertekenen en vervolgens doorsturen naar soswelzijn@yahoo.com. Je kan kiezen voor de standaardformulering of je kan zelf je eigen formulering opstellen.


We wensen u van harte te bedanken voor de medewerking !


Via het Bomencharter engageren steden en gemeenten zich om een bepaald aantal bijkomende bomen ('het streefdoel') te bekomen op het grondgebied van de stad/gemeente. Het Bomencharter vormt dus een instrument om meer bomen te bekomen in Vlaanderen. Op die manier staat het Bomencharter symbool voor de collectieve strijd die we voeren tegen de klimaatopwarming. De telling van het aantal geplante bomen vormt een wezenlijk onderdeel van het Bomencharter.


Het Bomencharter heeft betrekking op de periode 2019 - 2024.

Alle bomen die geplant worden vanaf 1/1/2019 tot 31/12/2024 worden opgenomen in de telling. Op die manier wordt het Bomencharter maximaal geënt op de bestuursperiode van de lokale besturen.


Contact : Jo Maes, een burger uit Bertem met een passie voor bomen, soswelzijn@yahoo.com. In het kader van het Bomencharter wordt nauw samengewerkt met het Centrum voor Botanische Verrijking vzw (https://www.botanischeverrijking.be/). Samen vormen we het team achter het Bomencharter.

Bijzondere dank aan Kris Van Molle (Mayomanaise) voor de grafische vormgeving.


Op 17 oktober 2019 werd het Bomencharter Vlaams-Brabant plechtig ondertekend door 19 steden en gemeenten. Samen streven we naar 94.595 bijkomende bomen, een schitterend resultaat, met dank aan de deelnemende lokale besturen. Het Bomencharter voor Vlaams-Brabant werd mede ondertekend door het Centrum voor Botanische Verrijking, BOS+ en de Vereniging Openbaar Groen (VVOG).


Na de ondertekening van het charter hebben we een unieke klimaatboom met een bijzondere betekenis geplant, nl. een scheefbladige zomerlinde. Het zit immers ook wat 'scheef' met het klimaat. Deze boom werd met veel plezier geschonken door het Centrum voor Botanische Verrijking.















Het blijft mogelijk om deel te nemen aan het Bomencharter, je kan inschrijven tot 31/12/2021. De plechtige ondertekening van het Bomencharter Vlaanderen wordt verschoven naar  het najaar van 2021, meer nieuws volgt later.


De volgende steden en gemeenten ondertekenen het Bomencharter :

Aalst, Affligem, Alken, Antwerpen, Anzegem, Assenede, Avelgem, Beersel, Begijnendijk, Beringen, Berlaar, Berlare, Bertem, Bever, Blankenberge, Boechout, Bonheiden, Boom, Boortmeerbeek, Borgloon, Bornem, Boutersem, Brakel, Bredene, Brugge, Buggenhout, Denderleeuw, Dendermonde, De Panne, De Pinte, Dessel, Destelbergen, Duffel, Edegem, Eeklo, Erpe-Mere, Evergem, Galmaarden, Gavere, Geel, Geetbets, Genk, Gent, Geraardsbergen, Gooik, Grimbergen, Grobbendonk, Haacht, Halen, Halle, Ham, Hamme, Harelbeke, Hasselt, Heist-op-den-Berg, Herentals, Herne, Herzele, Hoogstraten, Hove, Huldenberg, Hulshout, Ieper, Jabbeke, Kalmthout, Kampenhout, Kaprijke, Kapelle-op-den-Bos, Kapellen, Kasterlee, Keerbergen, Kinrooi, Kluisbergen, Koekelare, Koksijde, Kontich, Kortenaken, Kortrijk, Kraainem, Kruibeke, Laakdal, Laarne, Landen, Lebbeke, Lendelede, Lennik, Lichtervelde, Liedekerke, Lier, Lierde, Lievegem, Lille, Lint, Linter, Lochristi, Londerzeel, Maarkedal, Machelen, Mechelen, Meerhout, Meise, Melle, Menen, Merchtem, Merelbeke, Meulebeke, Moerbeke, Mol, Moorslede, Niel, Nieuwpoort, Ninove, Oostende, Oosterzele, Oudenaarde, Oudenburg, Oudsbergen, Oud-Heverlee, Overijse, Putte, Puurs-Sint-Amands, Ranst, Ravels, Roeselare, Roosdaal, Rumst, Schelle, Schoten, Sint-Gillis-Waas, Sint-Katelijne-Waver, Sint-Niklaas, Sint-Pieters-Leeuw, Sint-Truiden, Staden, Steenokkerzeel, Stekene, Temse, Ternat, Tielt-Winge, Tielt, Tienen, Torhout, Tremelo, Turnhout, Vilvoorde, Vleteren, Voeren, Vorselaar, Vosselaar, Wachtebeke, Wellen, Wervik, Wetteren, Wichelen, Wijnegem, Willebroek, Wingene, Wommelgem, Wortegem-Petegem, Wuustwezel, Zaventem, Zele, Zelzate, Zoersel, Zottegem, Zoutleeuw, Zulte, Zwalm, Zwevegem en Zwijndrecht.


Het Bomencharter wordt gesteund door minister Somers en minister Demir.


De volgende provincies ondertekenen het Bomencharter: de provincie Oost-Vlaanderen (gedeputeerde Riet Gillis), de provincie Antwerpen (gedeputeerde De Haes) en de provincie Vlaams-Brabant (gedeputeerde Bart Nevens).


Het Bomencharter wordt gesteund door :

BOS+, BBL, Velt, Natuurpunt, INBO, het Centrum voor Botanische Verrijking, de Vereniging voor Openbaar Groen, de Vlaamse Bosgroepen, ByeByeGrass, Trees For Climate, Martin Hermy (Em. Professor in Natuur- en Groenbeheer), Kris Verheyen (Hoogleraar Bosecologie en Bosbeheer UGent), Bart Muys (Hoogleraar Bosecologie en Bosbeheer KU Leuven), VALOR, Ecovator, GoodPlanet Belgium, de Fietsersbond, Fietsberaad Vlaanderen, Forest Forward, SOLVA en Ilse Eelen (Hartvoorbomen).


Bomenteller Vlaanderen   


Aantal geplante bomen

475.050

Streefdoel Bomencharter

1.671.868

Aantal steden en gemeenten

170


Een klimaatboom in elke deelnemende gemeente /stad


We danken de gemeente Schelle voor dit schitterend voorstel. Voorlopig vinden we geen sponsor om deze bomen gratis ter beschikking te stellen maar de lokale besturen kunnen de aankoop van een klimaatboom uiteraard zelf financieren. Indien  gewenst bieden we hier praktische ondersteuning bij, bv. via het Centrum voor Botanische Verrijking. Het sjabloon voor het bordje bij de klimaatboom kan je hieronder alvast vinden. Het zou fantastisch zijn als er overal in Vlaanderen klimaatbomen opduiken, de symboolwaarde en voorbeeldfunctie van deze bomen is groot, zeker als ze geplant worden door de burgemeester en/of schepenen, samen met de groendienst. Op die manier krijgen we een symbolische en uniforme verankering van het Bomencharter in heel Vlaanderen en krijgen we hopelijk ook telkens lokale persaandacht.






In Bertem hebben we bij de plechtige ondertekening van het Bomencharter Vlaams-Brabant een unieke  klimaatboom geplant, nl. een scheefbladige zomerlinde.

Ik liet mij vertellen dat er maar enkele exemplaren van deze boomsoort in België staan.

Deze boom werd met veel plezier geschonken door het 'Centrum voor Botanische Verrijking vzw.'







In Puurs-Sint-Amands wordt bij de plechtige ondertekening van het Bomencharter Vlaanderen een zeldzame en unieke klimaatboom geplant, nl. een .....

Zoals de traditie het voorschrijft, krijgt deze boom een verhaal. De boom werd gekweekt door het 'Centrum voor Botanische Verrijking' en gefinancierd door de gemeente Puurs-Sint-Amands.






Leuke voorbeelden en inspirerende plannen


'Hartvoorbomen' in Heist-op-den-Berg


Ilse Eelen (Hartvoorbomen) plantte 50 bomen voor haar 50e verjaardag en de komende jaren zal ze nog 50 extra bomen per jaar toevertrouwen aan de aarde. Wat een schitterend idee ! Op de foto zie je een sierappelaartje, één van de 50 boompjes die er in 2019 bijkwamen : "puur voor het plezier van het zicht, heeft een prachtige bloesem, en rode mini appeltjes tot laat in de winter."


Leuke lectuur vind je via de blog van Ilse :

https://hartvoorbomen.weebly.com/








Bomenteller in Tremelo

In het kader van het Bomencharter installeert de gemeente Tremelo een bomenteller op de website van de gemeente. Op die manier kunnen burgers alle bomen registreren die ze zelf planten.

https://www.tremelo.be/eloketdetail/210/tremelo-boomt-bomenteller

Aandachtspunt : let op dat er geen dubbeltellingen ontstaan bij het doorgeven van het aantal geplante bomen door burgers in het kader van samenaankopen.


Geboorteboom in Meise

Met ingang van 1 oktober 2019 wordt door de gemeente Meise een gemeentelijke geboorte-en

adoptiepremie toegekend ten bedrage van 30,00 euro voor de geboorte of adoptie van een kind. 

De begunstigde kan er ook voor opteren om i.p.v. de toekenning van een premie een inheemse boom te komen ophalen in het administratief centrum gedurende twee tijdstippen per jaar.


Huwelijksboom in Boutersem

https://www.robtv.be/nieuws/wie-in-boutersem-trouwt-krijgt-vanaf-volgend-jaar-een-boom-cadeau-van-gemeentebestuur-87416


Departement Omgeving - Vlaamse overheid

Beleidsverkenning rond bestaande bomen, kosten en baten van bomen

https://www.ruimtelijkeordening.be/beleidsverkenningen/Ecosysteemunits


Vlaamse Regering - Regeerakkoord 2019-2024

Er wordt gestreefd naar 1 miljoen extra bomen in Vlaams-Brabant.

Tevens streeeft men naar 10.000 hectare bijkomend bos in Vlaanderen tegen 2030, waarvan minstens 4.000 hectare deze regeerperiode.
 

Bomenproject in Waals Picardië

Een schitterend project met gratis bomen voor gemeenten, bedrijven, organisaties, landbouwers en scholen : https://unarbrepourlawapi.be/?PagePrincipale


Nederland

Onze Noorderburen streven naar 10 miljoen bijkomende bomen in de komende 4 jaar via het plan Boom  https://www.natuurenmilieufederaties.nl/project/plan-boom-10-miljoen-bomen/


Europa

Frans Timmermans (Uitvoerend vicevoorzitter voor de Europese Green Deal) formuleert de ambitieuse doelstelling om 3 miljard bomen te planten in de EU. De Bomenambassadeur voor Europa is dus gekend. Het  Europees Bomenfonds zit er allicht ook aan te komen. Het wordt een uitdaging om al deze bomen te kweken, te planten én te tellen, al is dit laatste uiteraard een bijzaak.










 













Wat is een boom ?


De definitie van een boom is een moeilijk gegeven,  er bestaat wereldwijd geen algemene consensus over wat een boom is en er zijn steeds weer uitzonderingen op de regel in functie van de insteek/benadering.

 

Het criterium dat voor het Bomencharter wordt gehanteerd  is de boom-technische benadering. Sommige soorten vertakken de-facto laag en vormen geen boom, deze worden naar soort gecatalogeerd als struik (bv. rozen, ligustrum, gelderse roos…).


Een boom kenmerkt zich dus door een duidelijk te onderscheiden stam als boombeeld.  Ook al is het soms een dunne lijn tussen wat een struik en een boom is, struiken kenmerken zich door laag vertakkende twijgen of vanuit de grond ontstane scheuten zonder dat zich een vrije stam ontwikkelt (bv ligustrum, gewone hazelaar,…)


Anderzijds is het criterium soort niet primordiaal.  Sommige soorten groeien uit tot bomen, doch kan diezelfde soort ook als haagplant worden aangewend. In het laatste geval tellen ze niet mee.

 

Voorbeelden

We staan even stil bij de voorbeelden van een beuk en haagbeuk.

Indien de bomen vrij mogen uitgroeien,  zijn zowel beuk als haagbeuk te beschouwen als boom, ze halen in bosverband op termijn een hoogte van 30m hoogte of meer. Het zijn 1 of meerdere stammen die het hoofdbeeld bepalen van de plant met daarboven een kruin.  Dezelfde soorten worden echter ook aangewend als haagplant, geschoren en laag vertakkend.  Van (vrije) stammen is er dus geen sprake in dat geval.  In deze groeicontext worden de planten niet beschouwd als boom. Het is dus niet enkel de soort die bepalend is, maar ook het gebruik.  


Een laagstam-fruitboom wordt steeds als boom beschouwd, ook al geeft deze de indruk een grote struik te zijn.


Bomen planten


Bomen plant je voor het leven én voor de generaties na jou, denk goed na over welke boom je hoe, waar en wanneer plant of vraag advies aan een expert ...

Bomen in een pot (container) kan je in principe het hele jaar door planten (best niet tijdens een hittegolf of tijdens een vriesperiode)

Bomen zonder pot (met naakte wortel) kan je (afhankelijk van de weersomstandigheden en de boomkeuze) doorgaans planten tussen 15/10 en 30/3 (best niet tijdens een vriesperiode tenzij je een drilboor bij de hand hebt).

              Aantal geplante bomen en streefdoel : 2019 -2024

Antwerpen   

Geplant

Streefdoel

stad Antwerpen

3.718

4.200

Berlaar


11.000

Boechout

zo veel mogelijk

Bonheiden

1.500

Boom

???

Bornem

1.183

21.000

Dessel

3.000

Duffel

zvm

Edegem

zvm

Geel

2.577

2.750

Grobbendonk

8.965

4.568

Heist-op-den-Berg

15.131

10.000

Herentals

1.850

5.000

Hoogstraten

zvm

Hove

105

zvm

Hulshout

1.000

Kalmthout

190

1.000

Kapellen

1.000

Kasterlee

13.344

24.600

Kontich

7.307

21.211

Laakdal

599

2.500

Lier

130

zvm

Lille

281

zvm

Lint

62

200

Mechelen


87.000

Meerhout

109

5.000

Mol

3.200

Niel

200

400

Putte

2.352

10.000

Puurs-Sint-Amands

36.088

50.000

Ranst

15.000

Ravels

600

Rumst

144

zvm

Schelle

5.282

22.000

Schoten

zvm

Sint-Katelijne-Waver

21.000

Turnhout

20.000

Vorselaar

389

zvm

Vosselaar

99

zvm

Wijnegem

zvm

Willebroek

211

10.500

Wommelgem

zvm

Wuustwezel

1.500

Zoersel

6.103

7.000

Zwijndrecht

zvm

Oost-Vlaanderen

Geplant

Streefdoel

Aalst

5.040

12.000

Assenede

14.000

Berlare

298

500

Brakel

2.203

zvm

Buggenhout

681

zvm

Denderleeuw

224

zvm

Dendermonde

zvm

De Pinte

zvm

Destelbergen

2.500

Eeklo

1.000

Erpe-Mere

5.066

5.000

Evergem

zvm

Gavere

8.748

zvm

Gent

56.875

150.000

Geraardsbergen

4.214

20.000

Hamme

zvm

Herzele

6.000

Kaprijke

6.500

Kluisbergen

16.455

zvm

Kruibeke

809

1.600

Laarne

zvm

Lebbeke

1.262

zvm

Lierde

4.297

1.000

Lievegem

zvm

Lochristi

748

zvm

Maarkedal

2 ha bos + ...

Melle

zvm

Merelbeke

135

3.000

Moerbeke

355

zvm

Ninove

20.000

Oosterzele

4.055

zvm

Oudenaarde

zvm

Sint-Gillis-Waas

5.826

zvm

Sint-Niklaas

79.000

Stekene

2.500

Temse

1.017

zvm

Wachtebeke

zvm

Wetteren

zvm

Wichelen

1.600

zvm

Wortegem-Petegem

6.396

Zele

2.617

zvm

Zelzate

12.835

Zottegem

18.762

26.000

Zulte

1.659

15.720

Zwalm

6.570

zvm

Vlaams-Brabant

Geplant

Streefdoel

Affligem

4.821

Beersel

25.000

Begijnendijk

1.825

Bertem

455

500

Bever


6

Boortmeerbeek

634

500

Boutersem

4.758

2.000

Galmaarden

1.000

Geetbets

9.500

Gooik

zvm

Grimbergen

306

zvm

Halle

26.636

51.000

Haacht

342

3.000

Herne

2.000

Huldenberg

1.099

3.000

Kampenhout

264

2.000

Kapelle-op-den-Bos

68

zvm

Keerbergen

zvm

Kortenaken

65

zvm

Kraainem

2.700

zvm

Landen

5.400

1.000

Lennik

6

3.564

Liedekerke

1.480

500

Linter

530

2.000

Londerzeel

2.631

zvm

Machelen

6.750

15.582

Meise

2.500

Merchtem

2.479

8.000

Oud-Heverlee

25.000

Overijse

25.000

Roosdaal

5.000

Sint-Pieters-Leeuw

2.500

Steenokkerzeel

200

Ternat

16.000

Tielt-Winge

1.964

900

Tienen

725

3.750

Tremelo

568

1.500

Vilvoorde

16.372

3.000

Zaventem

zvm

Zoutleeuw

50

zvm

West-Vlaanderen

Geplant

Streefdoel

Anzegem

9.561

15.000

Avelgem

500

Blankenberge

8.487

zvm

Bredene

364

zvm

Brugge

15.390

21.250

De Panne

zvm

Harelbeke

4.534

zvm

Ieper

43.910

100.000

Jabbeke

13.880

Koekelare

2.576

zvm

Koksijde

2.000

Kortrijk

125.000

Lichtervelde

2.000

Lendelede

32

zvm

Menen

50

34.000

Meulebeke

250

Moorslede

399

zvm

Nieuwpoort

437

4.000

Oostende

23.450

120.000

Oudenburg

1.000

Roeselare

9.160

100.000

Staden

11.000

Tielt

zvm

Torhout

801

1.000

Vleteren

191

zvm

Wervik

zvm

Wingene

14.600

Zwevegem

80.000

Limburg

Geplant

Streefdoel

Alken

11.954

15.000

Beringen

196

1.200

Borgloon

11.000

Genk

327

zvm

Halen

zvm

Ham

3.000

Hasselt

7.500

Kinrooi

4.035

12.000

Oudsbergen

2.223

1.260

Sint-Truiden


zvm

Voeren

4.709

zvm

Wellen

52

zvm